THỰC HÀNH KIỂM SOÁT NHIỄM TRÙNG Ở ĐƠN VỊ CHẠY THẬN NHÂN TẠO

Kiểm soát nhiễm trùng trong chạy thận nhân tạo

Kiểm soát nhiễm trùng trong chạy thận nhân tạo là một trong những vấn đề mấu chốt quan trọng của chạy thận nhân tạo. Bệnh nhân chạy thận nhân tạo, ngoài vấn đề dễ bị lây nhiễm các vi khuẩn như lao, tụ cầu vàng, … còn dễ bị lây nhiễm các virus lây qua đường máu như virus suy giảm miễn dịch người (HIV), Virus viêm gan B (HBV), virus viêm gan C (HCV). Tuân thủ chặt chẽ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn là tối quan trọng.

Bài viết này được trích trong Các khuyến cáo phòng ngừa lây nhiễm chéo ở bệnh nhân chạy thận nhân tạo mạn của CDC:2001. Vẫn chưa có bản update mới, chúng tôi đang nỗ lực chuyển thể hết nội dung này sang tiếng Việt, khi nào có bản đầy đủ sẽ đăng tải sau.

Lưu ý: Định nghĩa “khu vực lọc máu” hoặc “khu vực chạy thận là bao gồm 1 máy thận và các phương tiện, dụng cụ phụ trợ và không gian liên quan đến 1 máy chạy thận đó. Không nên hiểu khu vực này là khu vực gồm nhiều máy, mặc dù danh giới có thể không rõ ràng.

Các chú ý thực hành kiểm soát nhiễm trùng cho toàn bộ bệnh nhân

  • Đeo găng tay sử dụng 1 lần khi chăm sóc bệnh nhân hoặc chạm vào các thiết bị của bệnh nhân ở khu vực lọc máu; tháo găng và rửa tay giữa mỗi bệnh nhân hoặc khu vực
  • Các dụng cụ dùng ở khu vực lọc máu nên là dụng cụ được xử lý hay dùng riêng  chỉ duy nhất cho 1 bệnh nhân, hoặc được làm sạch và khử khuẩn trước khi được đưa đến khu vực sạch hoặc sử dụng cho bệnh nhân khác
    • Các đồ dùng không sử dụng một lần mà không thể làm sạch và khử khuẩn (như băng dính, garo) nên chỉ dành riêng cho một bệnh nhân
    • Các thuốc không được sử dụng (bao gồm các thuốc chia ra làm nhiều liều, pha loãng) hoặc vật tư (như bơm tiêm, gạc tẩm cồn) được đưa đến khu vực bệnh nhân nên chỉ sử dụng cho bệnh nhân và không nên quay trở lại khu vực sạch chung hoặc sử dụng cho bệnh nhân khác.
  • Khi các lọ thuốc được chia ra làm nhiều liều được sử dụng (bao gồm dịch pha loãng) chuẩn bị các liều cho từng bệnh nhân ở một khu vực sạch (tập chung) tách biệt với khu vực lọc máu và được chia riêng đến mỗi bệnh nhân. Không vận chuyển một lúc nhiều liều thuốc từ khu vực bệnh nhân này đến khu vực bệnh nhân khác. (hay dùng nhất là Heparin, pha loãng và chia ra nhiều liều)
  • Không sử dụng xe tiêm chung để phân phát thuốc đến bệnh nhân. Không vận chuyển lọ thuốc, bơm tiêm, gạc, cồn hoặc các vật tư đã đóng gói. Nếu sử dụng khay để phân phát các thuốc đến từng bệnh nhân, khay phải làm sạch giữa các bệnh nhân.
  • Các khu vực sạch nên được thiết kế rõ ràng cho các khu vực chuẩn bị, xử lý, lưu trữ thuốc và các vật tư và thiết bị chưa sử dụng. Các khu vực sạch nên được tách riêng rõ ràng khỏi các khu vực nhiễm bẩn nơi mà các vật tư và thiết bị đã được sử dụng được xử lý. Không xử lý và lưu trữ thuốc và vật tư sạch ở cùng chỗ hoặc liền kề với nơi mà thiết bị hoặc mẫu máu được xử lý.
  • Sử dụng các thiết bị/lọc bảo vệ đầu dò áp lực tĩnh mạch và động mạch bên ngoài máy (từ thông dụng ở Việt Nam là lọc khí) cho điều trị mỗi một bệnh nhân đề phòng  nhiễm bẩn và cảm biến theo dõi áp lực của máy thận nhân tạo với máu. Thay lọc khí giữa mỗi lần điều trị bệnh nhân, và không sử dụng lại. Các thiết bị lọc bên trong máy không cần thay thường quy giữa các bệnh nhân.
  • Làm sạch và khử khuẩn khu vực lọc máu (như ghế, giường, bảng, máy) giữa các bệnh nhân
    • Đặc biệt quan tâm đến các bảng điều khiển trên máy thận và các bề mặt khác mà thường xuyên chạm vào và có khả năng nhiễm bẩn máu của bệnh nhân.
    • Bỏ toàn bộ dịch và làm sạch và khử khuẩn toàn bộ bề mặt và các thùng chứa liên quan đến chứa chất thải (bao gồm các xô, can gắn vào máy)
  • Đối với các quả lọc và dây máu mà được tái xử lý, nắp các đầu nối quả lọc và kẹp dây máu. Đặt toàn bộ quả lọc và dây máu đã sử dụng trong một hộp không rò rỉ để vận chuyển khải khu vực đến khu vực tái xử lý (rửa quả) hoặc khu vực để chất thải.

Nhân viên nên đeo găng, kính bảo vệ mặt, mắt, hoặc khẩu trang để bảo vệ chính họ và đề phòng sự cố tràn đổ máu có thể xảy ra (như trong quá trình bắt đầu hoặc kết thúc lọc máu, làm sạch quả lọc, và quay vòng máu). Quần áo hoặc trang phục bảo vệ nên được thay nếu nó bị dính máu, dịch cơ thể, chất bài tiết. Nhân viên không nên ăn, uống, hoặc hút thuốc ở khu vực điều trị lọc máu hoặc ở vị trí  của họ. Kính, đĩa, hoặc các đồ dùng sinh hoạt cá nhân khác nên được làm sạch bằng biện pháp thông thường; không có biện pháp đặc biệt nào với các đồ dùng đó.

Làm sạch và khử khuẩn

Đánh giá các quy trình đã được viết cho làm sạch và khử khuẩn bề mặt và thiết bị ở đơn vị lọc máu, bao gồm làm sạch cơ học cẩn thận trước và sau quá trình khử khuẩn (Bảng 2). Nếu nhà sản xuất cung cấp hướng dẫn vô trùng hoặc khử khuẩn dụng cụ của họ, thực hiện hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất, bao gồm pha loãng và thời gian tiếp xúc thích hợp.

Bảng 2: Quy trình khử khuẩn được khuyến cáo cho các vật tư hoặc bề mặt ở đơn vị chạy thận nhân tạo
Vật tư hoặc bề mặt Khử khuẩn mức độ thấp* Khử khuẩn mức độ trung bình*
Tràn đổ máu hoặc các dụng cụ dính máu X
Các đường dẫn bên trong của máy thận X
Hệ thống xử lý và phân phối nước X X+
Kéo, móc, kẹp, bao huyết áp, ống nghe X X++
Bề mặt mô trường, bao gồm cả bề mặt bên ngoài của máy thận X
* Làm sạch cơ học để loại bỏ các mảnh vụn bám và nên luôn làm trước khi khử khuẩn

+ Hệ thống phân phối và xử lý nước của dịch lọc máu cần được khử khuẩn kỹ càng hơn nếu có màng sinh học xuất hiện trong hệ thống

++ nếu dụng cụ có thấy bám máu, sử dụng khử khuẩn khử lao

 

Sau mỗi lần điều trị bệnh nhân, làm sạch bề mặt môi trường ở khu vực lọc máu, bao gồm giường hoặc ghế lọc máu, bàn, bề mặt bên ngoài của máy thận, bao gồm các thùng chứa liên quan với lưu chứa chất thải. Sử dụng xà phòng, chất tẩy rửa, hóa chất tẩy rửa. Giữa các lần sử dụng thiết bị y tế (như kéo, nhiệt kế, kẹp, huyết áp, ống nghe); nếu các dụng cụ thấy nhiễm bẩn với máu, sử dụng phương pháp khử khuẩn lao (khử khuẩn ở mức độ trung bình).

Đối với sự cố tràn máu, ngay lập tức làm sạch khu vực với rẻ lau ngâm chất khử khuẩn lao hoặc chất tẩy trắng gia đình pha loãng 1:100 (300-600 mg/L chlorine tự do) (như khử khuẩn mức độ trung bình). Nhân viên làm sạch nên đeo găng, và rẻ nên được đặt trong túi hoặc thùng chứa không rò rỉ. Sau khi toàn bộ máu đã thấy là sạch, sử dụng rẻ lau mới hoặc chổi lau đã tẩm chất khử khuẩn lần thứ hai.

Các phương pháp đã công bố nên được sử dụng để làm sạch và khử khuẩn hệ thống phân phối và xử lý nước và tuần hoàn nước bên trong máy thận, cũng như tái xử lý quả lọc để sử dụng lại. Các phương pháp đó đượ thiết kế để kiểm sát vi khuẩn, nhưng sẽ loại bỏ virus lây qua đường máu. Đối với máu mà dịch đi qua 1 lần, tiến hành quy trình rửa và khử khuẩn ở thời điểm bắt đầu và kết thúc ngày. Đối với máy tuần hoàn hàng loạt, thoát dịch, rửa, và khử khuẩn sau mỗ lần sử dụng. thực hiện cùng các phương pháp làm sạch và khử khuẩn nếu có dò máu xảy ra, bất kể sử dụng loại máy thận nào. Xét nghiệm định kỳ của nước và dịch lọc nên được tiến hành theo tiêu chuẩn AAMI (hoặc ISO 23500:2014).

Các lọc khí được sử dụng để lắp vào theo dõi áp lực nên được thay giữa các bệnh nhân, không được sử dụng lại. Nếu lọc khí bên ngoài bị ướt, thay ngay lập tức và kiểm tra thiết bị bảo vệ. Nếu dịch thấy ở phần thiết bị theo dõi áp lực, người được chỉ định mở máy sau khi điều trị đã được hoàn thành và kiểm tra mức độ nhiễm bẩn. Kiểm tra nhiễm máu của ống dẫn áp lực bên trong và vị trí cảm biến áp lực. Nếu nhiễm bẩn xảy ra, máy phải được tháo đưa ra ngoài khu vực điều trị và khử khuẩn sử dụng chất tẩy trắng pha loãng 1:100 hoặc loại chất khử khuẩn sẵn có trên thị trường, hóa chất khử lao đã được đăng ký với EPA trước khi sử dụng lại. Tần xuất báo động áp lực đường máu hoặc tần xuất điều chỉnh mức độ bầu máu có thể chỉ ra vấn đề này. Tuy nhiên. Các vấn đề sức khỏe đáng kể của số lượng sự cố y khoa phải báo cáo ngay cho FDA.

Nhân viên vệ sinh ở cơ sở lọc máu nên loại bỏ các chất thải nhiễm bẩn và có khả năng lây nhiễm và duy trì môi trường nâng cao chăm sóc bệnh nhân. Toàn bộ các dụng cụ sử dụng 1 lần nên được để trong túi đủ dầy và không rò rỉ. Các chất thải phát sinh từ cơ sở lọc máu có thể bị nhiễm máu và nên được cân nhắc là lây nhiễm và xử lý theo. Những chất thải rắn y tế này nên được thải bỏ đúng cách trong lò đốt hoặc bãi chôn lấp hợp vệ sinh, theo các quy định của địa phương và của bang về quản lý chất thải y tế.

Hiện ở Việt Nam, phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải y tế theo thông tư 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT, và một số thông tư khác của Bộ TNMT, Bộ KHCN… Trong TT 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT quy định phân loại, thu gom và xử lý chất thải y tế chung, không phân riêng theo từng chuyên khoa. Như vậy, theo TT này, chất thải từ đơn vị chạy thận vẫn được phân loại thành đầy đủ các loại như chất tải lây nhiễm,chất thải nguy hại không lây nhiễm, chất thải thông thường.

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*